برگردانند و اين كار را بعدها نيز كردند ولى قبل از اين عمل مردم بر 3000 نفر از ايشان كه در شهر پلى را كه خود ساخته بودند حفظ مىكردند حمله برده تا نفر آخر همه را بقتل رساندند و اين پيشرفت در اهالى جرجانيه نفس تازه‌اى دميده در مجادله جرىتر و بر تحمل مصيبت صبورتر گرديدند . آخر كار مغول تمام شهر را غير از سه محله با خاك برابر كردند و بقية السيف مردم ناتوان جرجانيه به آن قسمت پناه برده محتسب شهر عالى الدّين خيّاطى را پيش جوجى فرستادند و امان خواستند ولى جوجى به بهانهء آنكه اين استدعاى اهالى در غير موقع است زير بار قبول آن نرفته امر داد بازماندگان اهالى را جميعا بخارج شهر كوچ دادند . از ميان ايشان ارباب حرف و صنايع را كه بر 100000 نفر بالغ مىشدند جدا كرده بممالك شرقى فرستاد و سرداران مغول زنان و اطفال را اسير و مردان را بدم شمشير دادند و ايشان را براى اين كار بين سپاهيان تقسيم كردند و چنين نوشته‌اند كه در اين تقسيم به هريك از لشكريان چنگيزى 24 نفر رسيد . بعد از خاتمهء كار اهالى چنگيزيان به غارت شهر پرداختند و آنچه را هم كه در حين جنگ ويران نشده بود ايشان منهدم نمودند و به اين ترتيب شهرى كه مانند آن در آن ايام از حيث آبادى و كثرت جمعيت و اعتبار وجود نداشت و در عهد سلطان محمد خوارزمشاه بر دنياى محدود بين صحراى گبى و تبت و عراق عرب و خليج فارس حكومت مىكرد نيست و نابود گرديد . محاصرهء جرجانيه قريب چهار ماه يعنى از ذىالقعدهء 617 تا صفر 618 طول كشيد و پس از خاتمهء كار آن از اهالى شهر مزبور احدى زنده نماند و كثرت كشتگان آن به اندازه‌اى بوده است كه مورخين از ضبط آن خوددارى كرده و آن را باور نداشته‌اند . « 1 » و از جمله كسانى كه در اين واقعه بقتل رسيد شيخ نجم الدّين كبرى عالم و عارف معروف بود و ما در فصول بعد شرح حال او را ذكر خواهيم كرد . يكى از علل طول محاصرهء جرجانيه علاوه بر پايدارى مردم دلير آن اين بود كه جوجى پسر چنگيز چندان به خرابى اين شهر كه قرار بود جزء قلمرو او قرار گيرد ميل نداشت به همين جهت هم در تمام مدّت محاصره تعرضى به شهر نرساند و بين او و برادرش

--> ( 1 ) - جهانگشاى جوينى ص 101 ج 1 .